Heb je weleens ‘ja’ gezegd voordat je echt hebt nagedacht? Iemand vraagt je om hulp. Je bent moe. Je dag zit al vol. Vanbinnen denk je: ‘Ik wil dit eigenlijk helemaal niet doen.’ Maar wat zeg je? ‘Natuurlijk. Geen probleem.’
En vreemd genoeg voel je je daarna een beetje opgelucht. Waarom?
Misschien omdat ‘ja’ zeggen het ongemakkelijke moment meteen laat verdwijnen. Geen lastig gesprek. Geen schuldgevoel. Geen teleurgesteld gezicht. Gewoon… opluchting.
En daar wordt het interessant. Soms zeggen we ‘ja’ niet omdat we het echt willen, maar omdat we het ongemakkelijke gevoel van ‘nee’ zeggen willen vermijden.
Misschien hebben we geleerd om behulpzaam, verantwoordelijk of aardig te zijn. ‘Nee’ zeggen kan dan moeilijk voelen. Dus zeggen we ‘ja’. Niet omdat we het echt willen, maar omdat het op dat moment makkelijker voelt.
Maar de extra taak blijft. En die kost nog steeds tijd en energie. Ook je lichaam kan die druk voelen. Gespannen schouders, een oppervlakkige ademhaling, vermoeidheid of minder goed slapen.
Hier komen mind en body samen. Als stress vaak terugkomt en je lichaam weinig tijd krijgt om te herstellen, wordt het stresssysteem steeds opnieuw geactiveerd. Een belangrijk onderdeel daarvan is de hypothalamus-hypofyse-bijnier-as (HPA-as). Deze helpt je lichaam om met stress om te gaan en heeft onder andere invloed op cortisol.
Cortisol is niet slecht. Je lichaam heeft het nodig. Het wordt vooral een probleem wanneer stress te vaak of te lang aanwezig is en er te weinig tijd is voor herstel. Dat kan op den duur invloed hebben op je slaap, energie, stemming en gezondheid.
Dus misschien is de belangrijkste vraag niet: ‘Waarom kan ik geen nee zeggen?’
Maar: ‘Wat probeer ik te vermijden door ja te zeggen?’
De volgende keer dat iemand iets van je vraagt, pauzeer even voordat je antwoord geeft.
Merk je eerste gedachte op. Voel wat er in je lichaam gebeurt.
En vraag jezelf: ‘Waar kies ik nu echt voor — en waarop reageer ik gewoon automatisch?’
Misschien zeg je nog steeds ja. Maar deze keer kan het een bewuste ja zijn. Want het gaat er niet om dat je vaker nee zegt. Het gaat erom dat je niet meer automatisch ja zegt. Misschien begint een gezondere keuze niet met leren om nee te zeggen. Misschien begint het met jezelf één simpele vraag te stellen: ‘Wil ik dit echt?’
